Καλαμποκι

Το καλαμπόκι ή αραβόσιτος (Zea mays, Ζέα η μαϋς, ελλ. Αραβόσιτος ο κοινός) είναι σιτηρό της οικογένειας των Ποοειδών (Poaceae) ή Αγρωστωδών (Gramineae) και κατάγεται από την Αμερικανική ήπειρο όπου ήδη πριν απο 5.500 χρόνια το καλλιεργούσαν οι Ίνκας, οι Μάγιακαι οι Αζτέκοι. Η Ελληνική ονομασία του, «αραβόσιτος», σημαίνει «η σίτος (σιτάρι) των Αράβων» και εισήχθη στην Ελλάδα το 1600 από τη Βόρεια Αφρική. Η ετυμολογία της λέξης "καλαμπόκι" παραμένει ακόμα αβέβαιη. Έχουν προταθεί οι εξής εκδοχές: (α)<αλβ.kalambok (β)<ιταλ.calambochi (γ)<τουρκ.kalembek.

Παρότι το καλαμπόκι είναι βασική πηγή διατροφής σε πολλές χώρες, η θρεπτική του αξία είναι μικρότερη απ’ ότι στα άλλα σιτηρά. Επίσης το ψωμί που παράγεται από το καλαμπόκι, γνωστό με το όνομα μπομπότα, δεν είναι καλής ποιότητας. Το άμυλο καλαμποκιού (γνωστό και ως κορν φλάουρ ή άνθος αραβοσίτου) χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική, στην παραγωγή αμυλούχων προϊόντων και στην αλλαντοποιία. Στη Λατινική Αμερική το καλαμπόκι χρησιμοποιείται ως βάση ενός είδος ζύμης από την οποία παρασκευάζονται οι «τορτίγιας», επίπεδες πίτες που αντικαθιστούν το ψωμί. Στη διατροφή επίσης χρησιμοποιείται και το λάδι του καλαμποκιού, το γνωστό αραβοσιτέλαιο. Οι κόκκοι του καλαμποκιού, με κατάλληλη επεξεργασία, μπορεί να γίνουν και αλκοόλη βιομηχανικής χρήσης. Όμως χρήσιμα είναι και τα μη φαγώσιμα μέρη. Έτσι από το καλάμι φτιάχνεται χαρτί και χαρτόνι. Οι άξονες των σπαδίκων μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν καύσιμο (συνήθως σε φωτιά) και στην παραγωγή διαφόρων διαλυτών χρήσιμων στη βιομηχανία. Τα υπολείμματα από την κατεργασία του καλαμποκιού αποτελούν και μια από τις σημαντικότερες πηγές βιομάζας.

Το καλαμπόκι και η καλλιέργειά του είναι διαδεδομένη παγκοσμίως. Οι Η.Π.Α έχουν τη μεγαλύτερη παραγωγή στον κόσμο με 285 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Ακολουθούν η Κίνα, η Βραζιλία και το Μεξικό. Στην Ελλάδα καλλιεργείται κυρίως στη Μακεδονία, τη Θράκη, τη Στερεά και την Πελοπόννησο. Η ετήσια παραγωγή φτάνει το 1,5 εκατομμύριο τόνους.

Θρεπτική Αξία (ανα 100g φρέσκου, ακατέργαστου καρπού)

361 Θερμίδες ανα 100g

Νερό – 10.6%

Πρωτείνες - 9.4g;

Λίποι - 4.3g;

Υδατάνθρακες - 74.4g;

Φυτικές ίνες - 1.8g;

Ash; - 1.3g;

Ασβέστιο - 9mg;

Φώσφορος - 290mg;

Σίδηρο - 2.5mg;

Βιταμίνη A - 140mg;

Θειαμίνη (Βιταμίνη Β1) - 0.43mg;

Ριβοφλαμίνη (Βιταμίνη B2) - 0.1mg;

Νιασίνη (Βιταμίνη Β3) - 1.9mg;

Ποικιλίες

Το καλαμπόκι κατατάσσεται σε 7 τύπους, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των σπόρων του σε: σκληρό, οδοντωτό, αλευρώδες, σακχαρώδες, κηρώδες, μικρό και «ντυμένο».

Ο αλευρώδης τύπος χρησιμοποιείται για την παρασκευή κυρίως αλευριού, οι δε κόκκοι του αποτελούν μία αμυλώδη μάζα.

Ο κηρώδης τύπος έχει κόκκινη απόχρωση και χρησιμοποιείται στη βιομηχανική παραγωγή συγκολλητικών ουσιών.

Ο ντυμένος τύπος είναι χαμηλής ποιότητας και χρησιμοποιείται ως ζωοτροφή.

Ο σακχαρώδης τύπος έχει σπόρια με γλυκιά νόστιμη γεύση, συρρικνωμένα ενώ το σάκχαρο του φυτού δεν μετατρέπεται σε άμυλο όπως συμβαίνει με τους άλλους τύπους. Οι κόκκοι του τρώγονται απευθείας από το βρασμένο ή ψητό σπάδικα.

Στον οδοντωτό τύπο τα σπόρια είναι συρρικνωμένα στη κορυφή.

Στο σκληρό καλαμπόκι το εξωτερικό περίβλημα του κόκκου εμποδίζει τη συρρίκνωσή του αφού δημιουργεί ένα πέπλο σκληρού φλοιού. Ο

συγκεκριμένος τύπος προτιμάται στη κονσερβοποιία.

Τέλος ο μικρός τύπος χαρακτηρίζεται από σπόρους μικρούς και πολύ σκληρούς. Όταν θερμανθούν διαστέλλονται και σκάνε παράγοντας το γνωστό ποπ κορν.

Καλλιέργεια

Εποχή σποράς - Θερμοκρασία βλάστησης: Φυτεύουμε από την άνοιξη μέχρι το καλοκαίρι όταν οι θερμοκρασίες είναι 15-35 C

Προτεινόμενη εποχή σποράς για υπαίθρια καλλιέργεια: Απρίλιο-Μάιο-Ιούνιο

Βάθος φύτευσης: 2.5-5 εκατοστά

Ημέρες βλάστησης: 5-20

Μεταφύτευση: Άμεση σπορά

Ωρίμανση: 100-130 ημέρες μετά την σπορά ανάλογα με την ποικιλία

| Η ανάπτυξη των ριζών του καλαμποκιού σε 10 μερες

Ο αραβόσιτος είναι θερμόφιλο φυτό, που ευδοκιμεί καλλίτερα σε θερμοκρασίες 21-27 0 C. Πρόκειται για καλλιέργεια υψηλών θρεπτικών και υδατικών απαιτήσεων, αλλά ευρείας εδαφικής προσαρμοστικότητας. Αναπτύσσεται καλλίτερα σε εδάφη επαρκώς στραγγιζόμενα και αεριζόμενα, ελαφράς έως μέσης μηχανικής σύστασης, καλής υδατοϊκανότητας,ώστε να ευνοείται η ανάπτυξη πλούσιου ριζικού συστήματος και η συγκράτηση -αξιοποίηση της εδαφικής υγρασίας. Το ριζικό σύστημα του αραβοσίτου είναι θυσσανώδες σχετικά επιφανειακό, ώστε να εκμεταλλεύεται καλλίτερα την εδαφική γονιμότητα σε βάθος μερικών εκατοστών του μέτρου. Η καταλληλότερη «περιοχή» εδαφικού pH είναι από ελαφρώς όξινο μέχρι ελαφρώς αλκαλικό( pH 6.0 – 7.2). Εξάλλου, ιδιαίτερα αυξημένη είναι η υδατική κατανάλωση του αραβοσίτου μεγάλων αποδόσεων, όπως προκύπτει από τα υψηλά μεγέθη εξατμισοδιαπνοής (0,20-0.25 cm/ημ στο στάδιο βλαστικής ανάπτυξης και μέχρι 0,48 cm/ημ στο στάδιο αναπαραγωγής). Τα μεγέθη αυτά είναι ενδεικτικά των αντίστοιχων μεγάλων αρδευτικών αναγκών.\ της καλλιέργειας. Οι επικρατέστερες σήμερα ποικιλίες αραβοσίτου (απλά υβρίδια υψηλής παραγωγικότητας) είναι πολύ απαιτητικές σε θρεπτικά στοιχεία, ιδιαίτερα δε σε άζωτο, το οποίο παραλαμβάνεται από την καλλιέργεια σε πρακτικά αμείωτους ρυθμούς σε όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου.

Τα άνθη είναι μονόικα; (το κάθε άνθος είναι είτε αρσενικό η θυληκό, αλλά και τα δύο φύλα μπορούν να βρεθούν στο ίδιο φυτό) και γονιμοποιήτε με τον άνεμο (ανεμόγαμα).

Η παραγωγή καλαµποκιού µε βιολογικές µεθόδους δεν είναι δύσκολη σε ένα σύστηµα αµειψισποράς µε διαφορετικές καλλιέργειες, που η µία συµπληρώνει την άλλη.Από την άποψη της κατανάλωσης ανόργανων θρεπτικών στοιχείων του εδάφους, το καλαµπόκι είναι µέτριος έως ισχυρός καταναλωτής για τα περισσότερα απ’ αυτά. Ειδικά για το άζωτο, οι απαιτήσεις του είναι µεγάλες.

Τα οργανικά λιπάσµατα ασκούν ισχυρότερες επιδράσεις στην απόδοση του καλαµποκιού, αν εφαρµόζονται πριν από τη σπορά, οπότε µπορούν να αποσυντεθούν σε σηµαντικό βαθµό. Η έρευνα έχει δείξει ότι ένα στερεό ακατέργαστο λίπασµα θα χάσει περίπου 21% του αζώτου του στην ατµόσφαιρα, αν παραµείνει στην επιφάνεια του εδάφους για τέσσερις ηµέρες, ενώ αν ενσωµατωθεί στο έδαφος η απώλεια είναι µόνο 5%.

Οι βιολογικοί αγρότες συχνά εισάγουν διάφορες εδαφολογικές πρόσθετες ουσίες, ως συπληρωµατικές για τη βελτίωση της εδαφικής γονιµότητας. Τέτοιες προσθήκες αποτελούν τα διάφορα φθηνά µεταλλεύµατα (σκόνες) βράχου, τα οποία περιέχουν άλατα ασβεστίου, µαγνησίου, φωσφόρου και καλίου, καθώς και ορισµένα άλλα ακριβά προϊόντα που περιέχουν χουµικά οξέα, βιολογικά ενεργό χώµα.

Ο έλεγχος των ζιζανίων επιτυγχάνεται κατά ένα ποσοστό µέσω της αµειψισποράς, καθώς ορισµένα πολυετή ζιζάνια καταστρέφονται µε την καλλιέργεια ετήσιων σιτηρών, ενώ τα περισσότερα ετήσια ζιζάνια δεν προλαβαίνουν να δώσουν απογόνους, επειδή καταστρέφονται µε τις συνεχόµενες κοπές της µηδικής Έλεγχος παρασίτων : Τα παράσιτα εντόµων αποτελούν σηµαντικό πρόβληµα στην παραγωγή καλαµποκιού. Από το µεγάλο αριθµό εντόµων που το προσβάλλουν, τα σπουδαιότερα ζηµιογόνα είναι ορισµένες κάµπιες λεπιδοπτέρων, όπως η Ostrinia (Pyrauta) nubilalis, η Sesamia cretica, το Heliothis armigera και µερικά κοφτοσκούληκα εδάφους.

Στα τέλη Oκτωβρίου φυτεύτηκαν στο ίδιο μέρος όπου σήμερα βρίσκεται η καλλιέργεια καλαμποκιού, βίκος και κουκκιά, που ανήκουν στην οικογένεια των ψυχανθών, φυτά που έχουν τη δυνατότητα να δεσμεύουν το ατμοσφαιρικό άζωτο. Tο Mάρτιο, ο βίκος και τα κουκκιά κόβονται και ανακατεύονται με το έδαφος ώστε το καλαμπόκι που θα φυτευτεί στη συνέχεια να μη χρειάζεται λίπανση αζώτου καθώς τα ελληνικά εδάφη είναι φτωχά σε άζωτο. «Aν ο παραγωγός διαθέτει ζώα μπορεί να κόψει το βίκο και τα κουκκιά και να τα χρησιμοποιήσει για ζωοτροφές και να ανακατέψει στο έδαφος μόνο τις ρίζες. Aλλωστε, τα βακτήρια που βρίσκονται στις ρίζες των ψυχανθών είναι εκείνα που δεσμεύουν το άζωτο. H καλλιέργεια των ψυχανθών βοηθάει επίσης και στην καταπολέμηση των αγριόχορτων, καθώς οι ρίζες τους έχουν έρπουσα ανάπτυξη», εξηγεί τη διαδικασία ο κ. Δημήτρης Mπιλάλης (καθηγητής βιολογικής γεωργίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών). Στα μέσα του Aπρίλη πραγματοποιήθηκε η σπορά του αραβοσίτου χωρίς να γίνει άλλη λίπανση.

Πηγές


 * http://el.wikipedia.org/wiki/Καλαμπόκι


 * http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Zea+mays


 * http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathcommon_1_12/08/2004_1283228


 * http://newfarm-greece.blogspot.com/2011/11/blog-post_702.html
 * http://www.google.gr/url?sa=t&rct=...