Μελιτζάνα

Η μελιτζάνα (Solanum melongena) ή Στρύχνον είναι ποώδες, πολυετές φυτό του γένους Στρύχνον (Solanum) της οικογένειας των Στρυχνοειδών (Solanaceae) και καλλιεργείται για τον ομώνυμο καρπό της.

Η μελιτζάνα αναπτύχθηκε στην Ινδία και πρωτοκαλλιεργήθηκε στην Κίνα τον 5ο αιώνα πΧ. Στην Ευρώπη ήρθε τον 14ο αιώνα και πιο συγκεκριμένα στην Ιταλία, από όπου γρήγορα εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την ήπειρο. Εξ’αιτίας της πικρής γεύσης της άργησε να χρησιμοποιηθεί στη μαγειρική και μέχρι τον18ο αιώνα τη χρησιμοποιούσαν ως διακοσμητικό. Με την ανάπτυξη όμως ποικιλιών με λιγότερη πικράδα, η μελιτζάνα σύντομα βρήκε το ρόλο της στην μαγειρική και σήμερα αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα λαχανικά του καλοκαιριού.

Κυριότερες ποικιλίες στην Ελλάδα είναι του Λαγκαδά με τους ωοειδείς και μακριούς καρπούς βάρους 150 περίπου γραμμαρίων χρώματος σκούρου μοβ, η τσακώνικη μελιτζάνα Λεωνιδίου (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης από το 1996), με μακριούς καρπούς 120-150 γραμμαρίων μοβ χρώματος, και Σύρου, μία πρώιμη ποικιλία με τους μεγαλύτερους καρπούς που φτάνουν και τα 300 γραμμάρια. Είναι χοντροί και στρογγυλοί ή σχήματος αχλαδιού και το χρώμα τους είναι σκούρο μοβ.

Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση μελιτζάνας βοηθά στην σωστή λειτουργεία του εγκεφάλου. Εμποδίζει την υπεροξείδωση των λιπών (από τις ελεύθερες ρίζες) των εγκεφαλικών κυττάρων, προασπίζοντας την ακεραιότητα και τη λειτουργική δομή τους. Παράλληλα αποτελεί καλή πηγή Mg, ενός ιχνοστοιχείου που φαίνεται να προάγει την καλή λειτουργία του εγκεφάλου. Τέλος, η μελιτζάνα είναι καλή πηγή βιταμινών συμπλέγματος Β και κυρίως θειαμίνης, νιασίνης, φυλλικού και πυριδοξίνης, βιταμινών που η έλλειψή τους σχετίζεται με διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος και συνεπώς και του εγκεφάλου. Μειώνει την χοληστερόλη στο αίμα, βοηθα στην λειτουργία της καρδιάς, ασκεί διουρητικη και καθαρτική δράση και διεγείρει τη λειτουργία του συκωτιού, του εντέρου και των νεφρών. Απο τα φύλλα του φυτού φτιάχνονται καταλπλάσματα για εγκαύματα και για τα εξανθήματα. Τα κοτσάνια της μελιτζάνας χρησιμοποιούνται για την παρασκευή μιας πούφρας που βοηθαά στην θεραπεία των αιμορροιδων.

Θρεπτική αξία (ανα 100g ακατέργαστης, ωμής μελιτζάνας)

Ενέργεια – 102KJ

Υδατάνθρακες - 5.7g

Σάκχαρα - 2.35g

Φυτικές ίνες - 3.4g

Λίποι - 0.19g

Πρωτείνες - 1.01g

Ασβέστιο - 9mg

Σίδηρο - 0.24mg

Μαγνήσιο - 14mg

Μαγγάνιο - 0.25mg

Φώσφορο - 25mg

Κάλιο - 230mg

Ψευδάργυρος - 0.16mg

Θειαμίνη (βιταμίνη Β1) – 0.039mg

Ριβοφλαμίνη (βιταμίνη Β2) – 0.037mg

Νιασίνη (βιταμίνη Β3) – 0.649mg

Παντοθενικό Οξύ (βιταμίνη Β5) - 0.281mg

Βιταμίνη Β6 – 0.084mg

Φολικά (βιταμίνη Β9) – 22μg

Βιταμίνη C – 2.2mg

Ποικιλίες μελιτζανών

Black Beauty-Μαύρη ομορφιά Ωρίμανση: 73-83 ημέρες Μια αξιόπιστη μέσης εποχής ποικιλία. Μπορεί να καλλιεργηθεί και στις νότιες περιοχές που έχουν μεγαλύτερη περίοδο. Παράγει περίπου 15 φρούτα. Έχει εξαιρετική γεύση και είναι ανθεκτική στα σκασίματα. Τα φρούτα γίνονται πολύ μεγάλα αλλά καλύτερα να μαζεύονται όταν είναι μικρά. Είναι η καλύτερη ποικιλία μελιτζάνας για αποθήκευση

Rosa Bianca-Ροζ ιταλική μελιτζάνα Ωρίμανση: 83 ημέρες Ιταλική ποικιλία μέσης εποχής. Είναι ίσως η καλύτερη ποικιλία σε γεύση. Έχει κερδίσει πρώτη σε διαγωνισμούς για την υπέροχη κρεμώδη σάρκα της. Είναι λευκή στη βάση ης με ακανόνιστες ροζ-μωβ λωρίδες στο πάνω μέρος.

Listada De Gandia Ωρίμανση: 75 ημέρες Ποικιλία από τη Γαλλία το από το 1850. Αυτή η Ιταλική ομορφιά έχει σχήμα αυγού και μωβ χρώμα με λευκές λωρίδες και γίνονται είναι 12-15 εκατοστά. Δεν γίνονται τόσο μεγάλα φυτά όσο άλλες ποικιλίες, αλλά τα ώριμα φυτά τα πάνε καλά στις υψηλές θερμοκρασίες και αντέχουν καλά την ξηρασία. Ταιριάζει στις περιοχές με μακριά ζεστή καλλιεργητική περίοδο. Οι φλούδες τους δεν χρειάζεται να ξεφλουδιστούν για να μαγειρευτούν.

White Beauty-Λευκή ομορφιά Ωρίμανση: 70 ημέρες Αυτή η ποικιλία τα πάει καλά σε ζεστές νοτισμένες περιοχές. Τα φρούτα είναι λευκά και οβάλ σχήματος. Οι μελιτζάνες έχουν καλή γεύση και γίνονται είναι 12-15 εκατοστά. Είναι παραγωγικές στις νότιες περιοχές.

Round Mauve-Στρογγυλή μελιτζάνα Ωρίμανση: 80 ημέρες Είναι μια όμορφη σκούρα μωβ στρογγυλή μελιτζάνα με λευκή σάρκα. Είναι πολύ παραγωγική και αντέχει αρκετά στις ζέστες. Long Purple-Μακριά μελιτζάνα Ωρίμανση: 75 ημέρες Τα φρούτα των μακριών μελιτζανών είναι μακριά και λεπτά.

Little fingers-Μικρά δάκτυλα Ωρίμανση: 68 ημερών Πρώιμη ποικιλία που κάνει πολλούς μικρούς καρπούς. Τους μαζεύουμε όταν φτάσουν το μέγεθος μικρών δακτύλων.

Τσακώνικη Μελιτζάνα Είναι η μόνη μελιτζάνα που έχει γλυκιά γεύση κάτι που ασφαλώς οφείλεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τοπικού εδάφους. Επίσης διακρίνεται γιατί είναι επιμήκης χωρίς κυρτότητα, μήκους 20-25 εκ. και διαμέτρου 4-6 εκ. με μεγαλύτερη διάμετρο στη μέση. Η επιφάνεια του φλοιού είναι λεία, γυαλιστερή, χρώματος μωβ με ραβδώσεις κατά μήκος του καρπού οι οποίες έχουν ανοιχτό μωβ χρώμα. Ο καρπός της τσακώνικης μελιτζάνας χρησιμοποιείται σε πολλούς συνδυασμούς στη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική. Ευρύτατα γνωστό για την ποιότητα και τη γεύση του είναι το παραδοσιακό γλυκό κουταλιού, το μελιτζανάκι, που παρασκευάζεται από μελιτζανάκια μήκους περίπου 5 εκ

Καλλιέργεια

Εποχή σποράς - Θερμοκρασία βλάστησης: Φυτεύουμε την άνοιξη όταν οι θερμοκρασίες είναι 23-32 C Προτεινόμενη εποχή σποράς για υπαίθρια καλλιέργεια: Μάρτιο-Απρίλιο-Μάιο Βάθος φύτευσης: 0.5 εκατοστά Ημέρες βλάστησης: 5-13 Μεταφύτευση: Ανάλογα την ποικιλία και της συνθήκες ανάπτυξης συνήθως 40-55 ημέρες μετά Ωρίμανση: 50-80 ημέρες μετά την μεταφύτευση ανάλογα με την ποικιλία Αποστάσεις φύτευσης: 50-60εκ στη σειρα και 90εκ αναμεσα στις σειρες.

Για κάθε 4-5 φυτά μελιτζάνας θα πρέπει να έχουμε ένα φυτό βασιλικό που θα βοηθήσει στην γονιμοποίηση των φυτών της καλλιέργειας μας. Η καλλιέργεια των μελιτζανών είναι παρόμοια με των πιπεριών. Ξεκινήστε τους σπόρους 8-10 εβδομάδες πριν τους βγάλετε έξω, τοποθετήστε τες έξω 1-2 εβδομάδες μετά από την τελευταία ημερομηνία με παγετό. Μια βιάζεστε γιατί ένα κρύο σοκ μπορεί να καθυστερήσει την ανάπτυξή τους. Οι μελιτζάνες δεν κάνουν φρούτα κάτω από τους 21 C βαθμούς, αλλά δίνουν πολλή παραγωγή κάτω από τη πολλή ζέστη. Τα μικρά φρούτα έχουν την καλύτερη ποιότητα. Τη μελιτζάνα πρέπει να την ποτίζουμε τακτικά. Όσο περισσότερο νερό δέχεται, τόσο πιο γλυκούς καρπούς θα δώσει.Ο καρπός πρέπει να μαζεύεται όταν ακόμα είναι τρυφερός και τον κόβουμε με λίγο κοτσάνι για να διατηρηθεί περισσότερο διάστημα. Μαζεύουμε τους καρπούς τρυφερούς. Όταν δηλαδη είναι σφικτοί ακόμα, και προσέχουμε μαζί με τον καρπό να κόψουμε και λίγο κοτσανάκι. Αυτό το κάνουμε για να διατηρηθούν οι μελιτζάνες μας περισσότερο διάστημα στο ψηγείο. Το πότε η περίοδος συγκομιδής πλησιάζει στο τέλος της θα το καταλάβουμε απο το οότι το μέγεθος των καρπών του φυτού θα αρχίσει να μικραίνει σημαντικά. Αποφύγετε την καλλιέργεια μελιτζανών σε έδαφος που προηγμένος είχαν καλλιεργηθεί ντομάτες, πατάτες, πιπεριές και ειδικά μελιτζάνες τα τελευταία 3 χρόνια. Για να σώσουμε σπόρους απομονώνουμε τις ποικιλίες τουλάχιστον 200 μέτρα για σπιτική παραγωγή και για αγνό σπόρο 1000 μέτρα.

Καλλιεργείται με φασόλια, αμάραντο, κατιφέ, βασιλικό. Τα φασόλια προστατεύουν από το σκαθάρι της πατάτας και ο αμάραντος από τα επιβλαβή έντομα.

Εχρθροί και Ασθένειες

Ο έλεγχος των σκαθαριών στα σπορόφυτα είναι βασικός. Το πύρεθρο και η ροτενόνη είναι αποτελεσματικοί μέθοδοι αντιμετώπισης ή χρησιμοποιήστε την ακόλουθη μη χημική μέθοδο: Σκληρύνετε τα σποριόφυτα σε ένα τραπέζι 10 εκατοστά πάνω από το έδαφος.(Σε αυτό το ύψος γίνεται πολύ λίγη ζημιά). Μεταφυτέψτε τα σποριόφυτα κάτω από πλαστικά μπουκάλια νερού του 1 ½ λίτρου για να τα προστατεύεστε μέχρι να μεγαλώσουν. Αφήστε τα πλαστικά μπουκάλια για κάλυμμα όσο μπορείτε περισσότερο.

Για τον δορυφόρο στην πατάτα και την μελιτζάνα: 1ος τρόπος: Σύμφωνα με τις παρακολουθήσεις που έχω κάνει ο δορυφόρος πετάει με κατεύθυνση από ανατολή προς δύση. Οπότε πετώντας το πρώτο χωράφι με πατάτες που θα συναντήσει θα καθίσει στην αρχή της ανατολικής πλευράς του.. Επί ένα μήνα καθημερινά τις πρωινές ώρες μαζεύω με το χέρι τον δορυφόρο, ο οποίος έχει καθίσει στις πατάτες με τον τρόπο που περιγράψαμε παραπάνω ( διαθέτω 10 λεπτά της ώρας την ημέρα)

[2ος τρόπος: Υπάρχει και ο εχθρός του δορυφόρου που τρώει τα αυγά και τα νεογέννητα. http://www.peliti.gr/pages/embiries_kalliergiton.htm]

Πηγές


 * http://diytv.gr/fyta/138-melitzana-veranta-glastra-laxanika-sporos.html


 * http://el.wikipedia.org/wiki/Μελιτζάνα


 * http://www.matia.gr/7/71/7105/7105_1_5.html


 * http://www.iatronet.gr/article.asp?art_id=3628


 * http://www.ftiaxno.gr/2011/03/blog-post.html


 * http://en.wikipedia.org/wiki/Eggplant